«Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου με Κάθριν Χάντερ, Τσακίρογλου, Πιατά, 22/8 στο Κηποθέατρο

Θέατρο
Typography
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

Ο Άνθρωπος - Θεός των αδικημένων. Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας συμμετέχει φέτος στο Φεστιβάλ Επιδαύρου με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου.

«Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών», όπως σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., Σταύρος Τσακίρης, ο οποίος υπογράφει τη σκηνοθεσία.

Promitheas 22.08

Ο Σταύρος Τσακίρης είδε στο πρόσωπο και την ερμηνευτική δεινότητα της Kathryn Hunter (Κάθρυν Χάντερ) τον ιδανικό Προμηθέα και η  διεθνούς φήμης ηθοποιός, αποδέχτηκε με θέρμη την πρόσκλησή του να ενσαρκώσει τον ομώνυμο ρόλο. 

Η συνάντηση του Σταύρου Τσακίρη με τη μεγάλη Βρετανίδα ηθοποιό έγινε πέρυσι το καλοκαίρι, οπότε και συμφωνήθηκε να παρουσιαστεί η τραγωδία του Αισχύλου και μάλιστα στα Ελληνικά. «Η Κάθρυν Χάντερ είναι Ελληνικής καταγωγής αλλά δεν είχε ερμηνεύσει έως τώρα κάποιον ρόλο στα Ελληνικά», τονίζει ο Σταύρος Τσακίρης. «Εχει παρουσιάσει τη δουλειά της στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου κι έχει αναγνωρισθεί παντού σαν μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς της εποχής μας. Και μάλιστα η Χάντερ έχει ενσαρκώσει πληθώρα ανδρικών ρόλων, ενώ ήταν η πρώτη γυναίκα ηθοποιός που ερμήνευσε το ρόλο του Βασιλιά Ληρ (1977)».

Promitheas 22.08

Ο Σταύρος Τσακίρης έχει παρουσιάσει έως τώρα 19 παραστάσεις τραγωδιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο «Προμηθέας» είναι η πέμπτη παρουσία του στο Φεστιβάλ Επιδαύρου. Στην παράσταση τον κεντρικό ρόλο του «Αφηγητή» κρατά ο πλέον εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός στο Αρχαίο Δράμα Νικήτας Τσακίρογλου, ο οποίος έχει υποδυθεί ο ίδιος τον Προμηθέα στο παρελθόν δυο φορές.

Στο ρόλο του Ήφαιστου είναι ο Δημήτρης Πιατάς που για πρώτη φορά ερμηνεύει έναν τραγικό ρόλο, παρά την πλούσια παρουσία του στο φεστιβάλ Επιδαύρου.
Η Πέγκυ Τρικαλιώτη υποδύεται την Ιώ. Ο Γεράσιμος Γενατάς κρατά τον απαιτητικό ρόλο του Ωκεανού κι ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης το ρόλο του «Κράτους».
Τέλος, το ρόλο του Ερμή μοιράζονται τρεις από τους πιο πολλά υποσχόμενους ηθοποιούς της νεότερης γενιάς: η Ηλιάνα Μαυρομάτη, η Αντιγόνη Φρυδά και ο Κωσταντίνος Νικούλι.

Ο εννεαμελής χορός έχει ως Κορυφαίο το παλαιό στέλεχος του ΔΗ. ΠΕ. ΘΕ Πάτρας Περικλή Βασιλόπουλο.
Τα σκηνικά είναι του διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη Κώστα Βαρώτσου και τα κοστούμια του σημαντικού ενδυματολόγου Γιάννη Μετζικώφ που έχει «ντύσει» περισσότερες από 80 παραγωγές Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.
Την ευθύνη για την κίνηση έχει ο Ιταλός Marcello Magni, ένας εκ των συνιδρυτών του διεθνώς γνωστού θιάσου Complicite.

Σκηνοθετικό Σημείωμα
Ίσως η αρχαιότερη τραγωδία.
Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών.
Ίσως το πιο κρυπτικό κείμενο του κόσμου.
Ίσως το πιο βλάσφημο που γράφτηκε ποτέ.
Ίσως το πιο ευσπλαχνικό κείμενο γι’ αυτό το ον που σπαράζει ανάμεσα στο πολύ φως του σύμπαντος και το βαθύ σκοτάδι που προσπαθούν να του επιβάλουν στο μυαλό.

Μέγας τυραννισμένος ο Άνθρωπος και νυν και αεί.
Αναρωτιέσαι αν η ζωή που βιώνουμε είναι μια τιμωρία που ακολούθησε το προπατορικό αμάρτημα ή μια επιλογή του ανθρώπου να ορίσει ο ίδιος τη γήινη μοίρα του.
Η φωτιά που έκλεψε ο Προμηθέας είναι το φως που συνεχίζει να καίει.
Σταύρος Τσακίρης

Promitheas 22.08

Προμηθέας Δεσμώτης - η παράσταση
Ο αφηγητής αφού εξιστορήσει τη μάχη των θεών για την εξουσία των ουρανών και την επικράτηση του Δία, παρακολουθεί την πτώση του ανθρώπου και του μόνου υποστηρικτή του, του Προμηθέα, στη γη.
Στην κορυφή του Καυκάσου, ο Ήφαιστος και οι συνοδοί του στήνουν ένα ψηλό στύλο όπου δένουν τον τιμωρημένο Προμηθέα. Αυτός, μόνος πια, θρηνεί για την άδικη έκπτωσή του και μέμφεται την αχαριστία του Δία.

Μόνοι του συμπαραστάτες οι άνθρωποι που νίκησαν τον φόβο τους. Κάποια στιγμή φτάνει ο Ωκεανός. Πλάσμα της φαντασίας του Προμηθέα ή πραγματικός ευσπλαχνικός Θεός; Άγνωστο. Του προτείνει να συμβιβαστεί με τον Θεό και να ζητήσει συγνώμη. Ο Προμηθέας δεν τον εμπιστεύεται και τον διώχνει. Μόνος στα δεσμά του συνεχίζει. Μετά φτάνει η Ιώ, που φέρνει την Άνοιξη στον έρημο τόπο. Ο Προμηθέας χαίρεται, αλλά γνωρίζει ότι σύντομα η Ιώ θα χαθεί μέσα στους μεγάλους δρόμους, όπως είναι η μοίρα που της έδωσε η κατάρα της Ήρας. Έτσι και θα συμβεί. Καταχνιά σκεπάζει τα πάντα και πάλι.

Ο Προμηθέας πιο απελπισμένος από ποτέ τριγυρνά, όσο του επιτρέπουν οι αλυσίδες του σαν φυλακισμένο θηρίο. Τότε εμφανίζεται ο τρισυπόστατος και ερμαφρόδιτος Ερμής που του ανακοινώνει την τελική καταδίκη του. Ο Προμηθέας χάνεται στο παντοτινό σκοτάδι. “Γιατί εμένα Θεέ μου;”, αναρωτιέται για πολλοστή φορά.

Η Ιστορία εξελίσσεται σαν ένας παλιός λαϊκός μύθος με συνεχείς ανατροπές, όπου το πραγματικό και το υπερβατικό εναλλάσσονται διαρκώς. Οι μορφές των ονείρων μιλούν, άνθρωποι πουλιά τιμωρούν και ο Ουρανός με τ’ άστρα κατεβαίνει στη γη. Οι εποχές αλλάζουν και μόνο ο αλυσοδεμένος άνθρωπος (μέχρι και σήμερα) περιμένει τη σωτηρία του από κάθε σκλαβιά, κάθε προκατάληψη.

Γιατί όμως μια γυναίκα να ενσαρκώσει έναν ανδρικό ρόλο;
Ο Προμηθέας είναι ο άνθρωπος - Θεός. Ένας εκπεπτωκώς άγγελος. Δεν είναι ούτε άντρας, ούτε γυναίκα. Είναι αυτός/αυτή που αρνήθηκε τον όποιον διαχωρισμό ανάμεσα στους ανθρώπους. Τους αγάπησε και τους υπερασπίστηκε. Θρηνεί για τη γήινη μοίρα τους, που είναι ο Θάνατος. Μια μοίρα κοινή για όλους.

Ο Σκηνικός Χώρος
Ένα έρημο, παγωμένο τοπίο όπου δεσπόζει ένας κόκκινος στύλος πάνω στον οποίο είναι δεμένος ο Προμηθέας. Γύρω του ένας δεκαοχταμελής θίασος με προεξάρχοντα έναν αφηγητή, αναβιώνει τα πάθη του ήρωα με ελπίδα να κρατήσει ζωντανό το μύθο του.
Μουσικές λαϊκές από τον Καύκασο, την Ελλάδα, την Ανατολή, αλλά και σύγχρονες. Συντεθειμένες και αυτοσχεδιαστικές, σταχυολογημένες σαν μια κιβωτός, απόηχος ενός κόσμου που επιμένει να υμνεί τη ζωή.

Πέμπτη 22/8 στις 21:00 στο Κηποθέατρο Αλκαζάρ - Λάρισα.

Εισιτήρια:
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό και 15€ (φοιτητικό, άνεργοι, πολύτεκνοι, ΑΜΕΑ και παιδικό από 6 έως 12 ετών).

Προπώληση στο www.viva.gr και βιβλιοπωλείο ''Καλτσάς'', Παπαναστασίου 57, τηλ. 2410 255672.

Συντελεστές
Σκηνοθεσία - Δραματουργική επεξεργασία Σταύρος Τσακίρης
Μετάφραση Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνική εγκατάσταση Κώστας Βαρώτσος
Κοστούμια Γιάννης Μετζικώφ
Κίνηση Marcello Magni
Σχεδιασμός φωτισμών Σάκης Μπιρμπίλης
Βοηθοί σκηνοθέτη: Έφη Ρευματά - Μαρία Φλωράτου

Παίζουν :

Kathryn Hunter, Νικήτας Τσακίρογλου, Δημήτρης Πιατάς, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Γεράσιμος Γεννατάς, Περικλής Βασιλόπουλος, Ηλιάνα Μαυρομάτη, Αντιγόνη Φρυδά, Κώστας Νικούλι, Έφη Κιτσαντά, Μπέτυ Αποστόλου, Δημήτρης Παγώνης, Περικλής Σκορδίλης, Νίκος Μπακάλης, Αντώνης Βλάσσης.

*Για όσους- όσες θέλουν μια γενικότερη πληροφόρηση για το έργο αυτό του Αισχύλου, για να παρακολουθήσουν ευκολότερα την παράσταση, προσθέτουμε εδώ κάποια σχετικά κείμενα από την Βικιπαιδεία:

Στην τραγωδία Προμηθεύς δεσμώτης, ο Αισχύλος πραγματεύεται την ηρωική αντίσταση του αλυσοδεμένου στον Καύκασο Προμηθέα να υποκύψει στο θέλημα του Δία. Θεωρείται από άλλους κριτικούς το μεσαίο ή από τους περισσότερους το πρώτο μέρος τριλογίας, που συναποτελείται από τα έργα Προμηθεύς λυόμενος και Προμηθεύς πυρφόρος.

Προοίμιο
Ήδη στην εισαγωγή του έργου, αποκαλύπτεται η «αμαρτία» του Προμηθέα, που δεν είναι άλλη από την προσβολή της κοσμικής τάξης, αφού –αθάνατος ο ίδιος– παίρνει το μέρος των θνητών. Πέρα από τις σημαντικές σκηνικές δυσκολίες που παρουσιάζει η εισαγωγή, ο πρόλογος του έργου ως σύνολο διαμορφώνει ένα αίσθημα προσδοκίας για περισσότερες αποκαλύψεις, την προσμονή μιας αναγκαστικής μεταβολής, που είναι αποτέλεσμα της γνώσης του Τιτάνα θεού για τα μελλούμενα.

Στην τραγωδία, η Γαία (προσδιορισμένη ως Θέμις[3]) γνωστοποιεί στον γιο της, Προμηθέα, το μυστικό της μελλοντικής συντριβής: του πεταλισμού[4] του Δία· ότι δηλαδή η Θέτις, με την οποία ο Δίας σχεδιάζει να «ενωθεί», πρόκειται να γεννήσει ένα παιδί που θα είναι δυνατότερο από τον πατέρα του. Ο Προμηθέας υπαινίσσεται τούτη την απειλή ευθύς εξαρχής[5], αλλά και στη συνέχεια, με διαρκώς αυξανόμενη σαφήνεια, σε ολόκληρη την τραγωδία. Η γνώση του για τα μελλούμενα είναι μια δέσμευση για τον βασιλιά των θεών. Αν και δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πώς ακριβώς η κατοχή αυτής της γνώσης μπορεί να είχε εξυπηρετήσει τον Προμηθέα στην τριλογία συνολικά, μπορούμε να πούμε ότι η πλοκή και η δραματική ένταση του Προμηθέως δεσμώτου οργανώνεται εξαρχής γύρω από τη γνώση του Τιτάνα ότι η Θέτις είναι η απάντηση στη μόνη ερώτηση που απασχολεί τον Δία.

Ένα άλλο σημείο της εισαγωγής, που τραβά την προσοχή του αναγνώστη ή του θεατή, είναι η βίαιη σκηνή της σταύρωσης του Προμηθέα στον βράχο, μια και υφίσταται η ιστορική άποψη πως επί σκηνής δεν παριστάνονταν βίαια γεγονότα[6]. Η άποψη του Γ. Γιατρομανωλάκη επί του θέματος, αλλά και του P. W. Harsh, είναι ότι η δύναμη του λόγου και η επίμονα ακριβής περιγραφή της σταύρωσης υποκαθιστά τη βιαιότητα της πραγματικής σκηνικής πράξης. Την ίδια βία, με υπαινιγμούς ή λόγια καθαρά για την κατάρα των Ατρειδών, συναντάμε βέβαια και στον Αγαμέμνονα.

Κλιμακούμενη ένταση
Ο τραγικός ποιητής, ως ο ουσιαστικά θεμελιωτής της βασικής δομής της κλασικής τραγωδίας[7], χρησιμοποιεί, με τρόπο ξεκάθαρο και σχεδόν σε όλα του τα έργα, την τεχνική της κλιμακούμενης ανησυχίας που οδηγεί σε δραματική κορύφωση[8]. Η αρχική νύξη γίνεται, στην πορεία του έργου, ιδέα και εικόνα που αποκαλύπτει τον ρόλο της στην πλοκή του δράματος. Για τον Αισχύλο, ο πρόλογος είναι μεν ένα τεχνικό μέσο για την προπαρασκευή του χορού, αλλά και φορέας εναλλασσόμενων διαθέσεων[9]. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο καθηλώνει τον νου του θεατή: η προσμονή της επόμενης αποκάλυψης.

Σχεδόν σε όλα του τα έργα είναι ορατή, αν και με διαφορετικό τρόπο, η ύβρις. Ο Προμηθέας, όμως –όντας αθάνατος, θεός ο ίδιος– δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υβριστής. Η δική του «αμαρτία» είναι η αμφισβήτηση της εξουσίας του Δία, δηλαδή η ανατροπή της τάξης, αν και δεν είναι αυτή η μόνη διαφορά του έργου από τα άλλα. Ο Προμηθεύς δεσμώτης δεν έχει ήρωες με την έννοια του όρου όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Είναι μίμησις πράξεως θεϊκής καθ' ολοκληρίαν. Στο έργο δεν συμμετέχει θνητός, αλλά μόνον οι θεότητες, που ξεπηδούν από την αχλύ του μύθου για να εκφέρουν επί σκηνής τις θεολογικές και πολιτικές απόψεις του ποιητή.

Πίσω από το πλέγμα της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, ο Αισχύλος, στον Προμηθέα δεσμώτη κυρίως, μας επιτρέπει να διακρίνουμε αρκετά καθαρά τα σταθερά περιγράμματα των δικών του ηθικών και θρησκευτικών πεποιθήσεων, το υπόγειο θεολογικό και ηθικό ρεύμα της εποχής του[10], στο οποίο καθορίζεται η έννοια της αμαρτίας, της ύβρεως, της ενοχής, της βίας που συνεπάγεται ο κύκλος του αίματος, του θεϊκού «δίκαιου δόλου», που οδηγεί τον υβριστή και τον ένοχο στην καταστροφή και την εκπλήρωση του τραγικού πεπρωμένου του. Διαμάχες και λύσεις, εγκλήματα και εξιλέωση που εκπληρώνονται σε αυτόν εδώ τον κόσμο, κοσμικές περιγραφές και αφηγήσεις σε αναπεπταμένο χρόνο αναδεικνύουν μια διαφορετική αντίληψη για το γίγνεσθαι και τον χρόνο, μια ποιητική και συνεκτική αντίληψη που χαρακτηρίζει γενικότερα τη δραματουργική του τέχνη.